Killer Joe (2011) – 4.5/10

Dear Mr. Friedkin,

Your 2011 film Killer Joe has finally become available here in the Netherlands and I have been waiting for it for quite a while now. In the early 70s you have made two absolute classics, The French Connection and The Exorcist, and finished your spree in 1980 with the underrated Cruising. In 2003, I went to the cinema on my own to see your new film The Hunted. It was entertaining while it lasted, but it was a shame to see that it had fallen into the mediocre Hollywood category. I am pleased to see that, at your age, you have made a 180 degree turn in terms of new projects, starting with the 2006 film Bug. I did not understand it, but it was a welcome change in your director's reel. And now, with Killer Joe, you have turned movie land and its movie goers upside down again with a mean, dirty, and all over controversial film. It has gotten the rare NC-17 rating in your country and this can mean only one thing: lots of sex and violence! I am glad you have made no consessions towards the milder R rating.

The film is full of nasty surprises, but the good surprise is the performance of the actors. I am glad that you could persuade Matthew McConaughey, the go-to Texan actor it seems, to play the part of Killer Joe. He is so intimidating and yet so slick. He is clean-shaven – everywhere – and yet very rough. Speaking of hair, the women in this movie show a lot of pubic hair. Is this to emphasize a contrast between them being trailer trash and Joe being a more 'civilized' police detective? I have to admit i chuckled when the woman flashed her bush in front of her step-son when she opened the door of the trailer. I know Gina Gershon does not shy away from showing herself, and I am glad she went all the way in this film. She seemed the most committed to this project, as the most humiliating scene of the film involved her performing fellatio on a deep fried chicken leg. Now, I am not an American and KFC is not really a part of our Dutch culture, but is it a visual metaphor for the dumb people sucking the cock of the big fast food chains? I really hope so, because, as you may have noticed, I am trying to make sense of this movie.

The story you have chosen is actually quite simple. It is not unique at all. A guy named Chris (Emile Hirsch) owes some guys some money and he has to get it within a very short period of time. His mother has a big life insurance, and from what we know she is supposed to be a real monster of a woman, so it would be no biggie to get her killed. It turns out all the money will be given to Dottie (Juno Temple), the younger sister of Chris, so through her, they can split it four ways among the dad (great performance by Thomas Haden Church!), the step-mom and the kids. Killer Joe is the corrupt detective who has a killing job on the side, but we never see him kill anyone. Not even the mother! Is this another joke? And who are we supposed to root for in this film? I thought it was Chris, but he is so dumb. It can't be Joe, because he is such a sick fuck. He keeps the young Dottie – how old is she supposed to be again? – as a 'retainer' for his money until he gets his share. You have made everyone (except for Dottie, maybe) an asshole in this movie, so there is no way I was going to invest my emotions in any of them.

The pacing of the story was also a problem for me. There is a lot of meaningless dialogue that goes nowhere and some scenes just drag on. Are we supposed to feel uncomfortable while watching this? When Dottie undressed herself in front of Joe, and he turned around when she revealed her private parts, the viewer is the only one watching her get naked. Was this your intention? Also, the dark humor in this film worked sometimes, but usually not. I did not know when to laugh, because it was so violent. I am all about excessive violence mixed with humor, but there was no contrasting entity in this film that made sense of it all. I did laugh at the suit of the dad falling apart at the notary public. This joke was perfectly timed. The visual humor was so innocent and really appreciated in this dark film. See? That's contrast! This works!

Now, I am not here to tell you what you can and cannot do. You have made this uncompromising film with a big intention – I am not sure what it is, yet – and that is a great thing. Although, I did feel a bit like you were telling me what I can and cannot feel for the characters involved. Everyone was so unlikable that I had no choice but to conform to that. And the ending was so abrupt, that I felt a bit cheated. But please, keep on making these kinds of films. I heard you were making a new one with Nicolas Cage called I Am Wrath, where he takes the law into his own hands. I am very excited! For the record: I'd rather see a failed project from a master than a PG-13 rated, big budget Hollywood production.

Sincerely,

Tomas D. Dekkers

Bernie (2011) – 7.5/10

Bernie gaat over Bernhardt "Bernie" Tiede, de man die op 19 november 1996 een steenrijke weduwe van het leven beroofde, haar vervolgens in een vriezer stopte en negen maanden tot aan zijn arrestatie van haar geld leefde. De film heeft de opzet van een mockumentary, zoals Ricky Gervais' The Office, waarbij tussen het verhaal door, verschillende personages worden geïnterviewd om commentaar te geven op de gebeurtenissen. Het enige verschil is dat de gebeurtenissen zijn gebaseerd op waargebeurde feiten en dat hierbij echte mensen uit het plaatsje Carthage, Texas aan het woorden komen (of zijn het stiekem toch acteurs?).

Jack Black kruipt in de rol van Bernie en het is zonder twijfel zijn beste prestatie tot nu toe. Hij is hier nu niet een melige rock 'n' roller (Tenacious D in the Pick of Destiny en School of Rock), een Mexicaanse worstelaar (Nacho Libre) of een Kung Fu Panda. Black laat als Bernie zien dat hij ook prima rollen aankan die wat meer subtielere nuances vereisen. Goede regie is hierbij funest en dat weet Richard Linklater (Before Sunrise en Before Sunset) maar al te goed. Black weet hier een verwijfde kerel van achter in de dertig neer te zetten zonder te vervallen in karikaturen. Complimenten voor Black en Linklater, die een onvergetelijk personage weten neer te zetten.

Carthage, Texas is zo'n plaatsje waar iedereen elkaar kent en Bernie maakt dan ook al snel een goede naam als hij als begrafenisondernemer de overleden mensen weer mooi maakt, prachtig zingt tijdens hun begrafenissen en de harten van vele oude weduwen steelt. Geen kwaad woord over Bernie, dus. De dorpsbewoners spreken dan ook vol lof over hem tijdens de interviews en niemand had ooit kunnen denken dat hij in staat was een moord te plegen. Bernie was een ontzettend gul en vriendelijk persoon en had met iedereen altijd het beste voor. De persoon waaraan iedereen in Carthage een hekel had en iedereen, inclusief haar kinderen afstootte , was de weduwe Marjorie Nugent (Shirley MacLaine), die zelfs ook Bernie meerdere malen de deur wees. Maar Bernie bleef volhouden, want hij geloofde dat hij ook haar blij kon maken. Mevrouw Nugent raakt op den duur toch gecharmeerd van alle aandacht en de twee worden steeds hechter. Zelfs zo hecht dat ze onafscheidelijk worden en Bernie zijn baan opzegt om fulltime haar bediende te worden. Ze maken samen verre reizen en de weduwe fleurt helemaal op. Maar wat moet een man van achter in de dertig, nooit getrouwd, met zo'n oude vrouw? Zou hij misschien homo zijn? Op het punt dat je je dat gaat afvragen, wordt de vraag aan de dorpsbewoners gesteld. Een vrouw geeft het argument dat enkele apostelen van Jezus ook hun hele leven celibaat waren en dat over hen ook nooit de vraag werd gesteld of ze wellicht homoseksueel zouden zijn.

De film leidt uiteindelijk naar de gebeurtenis waarbij Bernie de weduwe Nugent om het leven brengt door haar vier keer in de rug te schieten. Ze zou de arme Bernie zo gemeen hebben behandeld en zo jaloers zijn op de aandacht die hij alle dorpsbewoners gaf, dat hij haar in een woedeaanval heeft vermoord. Linklater heeft er duidelijk voor gekozen Bernie een sympathiek karakter te geven, precies zoals vele dorpsbewoners hem beschreven; een lieve man die tot het uiterste werd gedreven en plotseling klapte. Hierdoor wordt het verhaal interessanter, in plaats van Bernie als een gewetenloze oplichter af te schilderen. Is het begrijpelijk dat Bernie deze daad heeft begaan en is zijn straf niet te zwaar wanneer je kijkt naar al het goede wat hij voor de mensen van Carthage heeft gedaan? De officier van justitie, gespeeld door Matthew McConaughey die hier met plezier zijn Texaanse afkomst ten volste benut, moet zelfs de rechtszaak verplaatsen naar een ander district, omdat er in de omgeving van Carthage te veel mensen zouden zijn die Bernie te positief zouden veroordelen.

Bernie is een fijne film die knap in elkaar zit, en die zich ook qua vertelling onderscheidt. Linklater heeft, nog meer zelfs dan bij de series van Gervais, de lijn tussen feit en fictie verdund. De mensen die verantwoordelijk waren voor de casting verdienen ook een pluim, want de geïnterviewde dorpsbewoners zijn allemaal ontzettend goede acteurs die heel geloofwaardig 'echte', niet-acterende mensen kunnen spelen. Dit gegeven en een uitstekende Jack Black tillen de film naar een hoger niveau. Aanrader!

The Awakening (2011) – 6/10

The Awakening is een spookverhaal in traditionele zin: Engeland, begin 20ste eeuw, een eng huis, de geest van een kind, een sceptische hoofdpersoon en mysterieuze bijfiguren. De hoofdrol is weggelegd voor Rebecca Hall, die de onafhankelijke, sterke en geleerde Florence Cathcart speelt. Zij ziet het als haar levenstaak om de mysteries rondom geesten te ontkrachten en de vele charlatans te laten oppakken. Dan verschijnt Robert Mallory (Dominic West van de briljante serie The Wire) ten tonele, gezonden in opdracht van een kostschool in Cumbria, om haar uit te nodigen daar heen te reizen om de geestverschijning van een jongetje te onderzoeken. Na natuurlijk eerst dit verzoek af te wijzen, zien we haar in de volgende scène samen met Robert in de auto, op weg naar de school. Daar treffen ze de gouvernante Maud (Imelda Staunton) en het jongetje Tom (Isaac Hempstead Wright van de serie Game of Thrones).

De film speelt zich af net na de Eerste Wereldoorlog en heeft een sombere toon. Dit is Nick Murphy's eerste speelfilm (daarvoor maakte hij documentaires) en de man heeft oog voor cinematografie. Wat ziet deze film er prachtig uit! De locaties, zoal ex- als interieur, worden volledig uitgebuit om een bleke, ijzingwekkende sfeer neer te zetten. Niet alleen zijn de locaties prachtig, maar ook de composities van de shots zijn briljant in elkaar gezet. Ze variëren van vogelperspectief tot trage dolly shots in de lange gangen van de school. De regisseur heeft er voor gekozen om lang de tijd te nemen voor de shots, wat de sfeer verhoogt.

Wanneer we kijken naar vergelijkbare films zoals The Others en vooral El orfanato, dan is er qua plot niet veel origineels te zien. Als we hier dan nog een vleugje Shutter Island aan toevoegen, dan kun je al op je klompen aanvoelen dat er iets mis is met Florence. Wanneer ze ook daadwerkelijk de geestverschijning van het jongetje ziet, dan gaat het snel bergafwaarts en verandert ze van een nuchtere wetenschapper in een angstige vrouw. Ze voelt zich steeds meer aangetrokken tot de door de oorlog gekwelde Robert en ze krijgt opvallend voyeuristische trekjes. Dit maakt haar personage initieel interessant, maar de uiteindelijke oorzaak van haar gedrag is weinig geloofwaardig.

Het probleem van films met spookhuizen is dat ze vaak een interessante opzet hebben, maar een teleurstellende twist (zie ook The Woman in Black). Het acteerwerk is sterk, zelfs dat van de kinderen, en is naast de cinematografie hetgeen dat de film overeind houdt. The Awakening is een degelijke thriller met horrorelementen en een zwak einde.

50/50 (2011) – 6.5/10

Jonathan Levine, die in 2006 debuteerde met de prima slasher All the Boys Love Mandy Lane, staat aan het roer bij de op waarheid gebaseerde film 50/50. Een lastige positie, aangezien de hoofdpersoon een 27-jarige kankerpatiënt is; zie hier maar eens een evenwichtige film van te maken – wansmaak ligt al gauw op de loer. De schrijver van het script, Will Reiser, is de persoon waarop de film is gebaseerd. In de film heet hij Adam en wordt hij gespeeld door de indrukwekkende Joseph Gordon-Levitt, die in (500) Days of Summer al heeft laten zien dat hij goed past in een tragikomische film. De beste vriend van Adam, Kyle, wordt vertolkt door Seth Rogen, die in het echt ook Will Reiser heeft bijgestaan tijdens zijn ziekte. Rogen, die eigenlijk altijd hetzelfde personage (zichzelf?) speelt, is nu juist in deze film de goede persoon.

De titel 50/50 verwijst naar de overlevingskans van Adam. Kyle weet hem op te beuren met het feit dat dit in een casino een prima kans is waarop je kunt inzetten. De film behandelt de ziekte met beleid en is voorzichtig met de grappen. Er valt vooralsnog niet veel te lachen, want het feit blijft dat kanker een uiterst gevoelig onderwerp is. Dit feit leunt dan ook zwaar op de plot en de kijker wordt de morele kwestie voorgehouden of het nu verstandig is om te lachen om de grappig bedoelde situaties in de film. Zo is de eerste scene met de nog niet afgestudeerde psychologe Katherine, gespeeld door Anna Kendrick die een goede indruk achterliet in het uitstekende Up in the Air, heel ongemakkelijk om te zien. De ongemakkelijkheid van Katherine als beginnend psychologe, die tevens elke regel in haar beroep overtreedt, voelt ongepast in het eerste bedrijf van een film over kanker. Het is ook jammer dat het meteen duidelijk wordt dat zij het nieuwe liefje van Adam gaat worden en vervolgens nog meer over de schreef zal gaan. Het personage Rachael (Bryce Dallas Howard) is nog eendimensionaler als de overspelige, manipulerende vriendin van Adam.

De film heeft twee sterke bijrollen. Anjelica Huston, het meest bekend als Morticia uit The Addams Family, speelt een geweldige rol als de moeder van Adam en weet hier meer diepte aan haar personage te geven dan waarschijnlijk in het script stond. Philip Baker Hall is een van de kankerpatiënten die Adam ontmoet tijdens de chemotherapie en de oude rot hoeft eigenlijk weinig zijn best te doen om te overtuigen. Wanneer Adam zijn vorm van kanker aan hem vertelt – een enorm lange naam voor rugkanker – zegt hij droogjes: "Hoe meer lettergrepen, hoe erger het is."

De ongemakkelijkheid die eerst zo zwaar op de film leunt wordt naarmate de film vordert minder. Dit komt vooral doordat Adam wordt opgebeurd door zijn vriend Kyle en ook lol kan hebben, ondanks dat hij ziek is. De serieuze Adam wordt wat losser en komt erachter dat je toch best wel wat vrouwen kan versieren met een kale kop. Maar hij komt ook tot de pijnlijke conclusie dat hij nog niet zo heel veel met zijn leven gedaan heeft. Het laatste bedrijf van de film leunt meer naar drama wanneer Adam te horen krijgt dat de chemotherapie niet aanslaat. Dit is het sterkste moment van de film en Gordon-Levitt laat zien dat hij uitstekend kan acteren. Het moment voordat hij onder narcose wordt gebracht voor een alles-of-niets-operatie is aangrijpend.

50/50 is een persoonlijke film voor Will Reiser, die op aansporen van Seth Rogen het script heeft geschreven. Een noodzakelijke film om de gebeurtenissen te verwerken en een goede, maar met vlagen onevenwichtige film voor de kijker. De humor is goed bedoeld, maar komt vooral in het begin niet goed uit de verf. De verhouding 50/50 voor humor en drama is misschien geen goede beslissing geweest en had iets meer van het een of het ander moeten hebben. Dit was de levensverwachting van de film waarschijnlijk ten goede gekomen.

The Cabin in the Woods (2011) - 6/10

Het horrorgenre kent nu al enige tientallen jaren een vast format: een handjevol jonge mensen gaat op vakantie in een afgelegen gebied en wordt daar een voor een afgeslacht door een willekeurig stel monsters, waarbij heel vaak het vrouwelijke personage het overleeft of in ieder geval het langst blijft leven. We hebben het hier dan over Amerikaanse horror, welteverstaan. The Cabin in the Woods gaat vrolijk aan de slag met dit overbekende gegeven en geeft er zijn eigen, komische draai aan. Nu is het niet voor het eerst dat het horrorgenre op de hak wordt genomen. Integendeel, dit wordt praktisch al gedaan sinds het ontstaan van het genre; (het gebrek aan) originaliteit is altijd de grootste vijand van het genre geweest. Het toevoegen van humor kan goed werken, zoals Sam Raimi's Evil Dead II of de meligheid van Tucker and Dale vs Evil. The Cabin zit hier een beetje tussenin. De makers kiezen voor droge humor, dus men hoeft gelukkig geen vermoeiende Scary Movie-achtige praktijken te verwachten.

De film heeft misschien wel de aller saaiste openingsscène uit de geschiedenis van de horrorfilm, waarbij we twee werknemers van een groot bedrijf bij de koffieautomaat zien lullen over keukenkastjes. De makers laten hun gevoel voor komische timing zien wanneer dan plots daarna heel groot en met veel lawaai de titel van de film in beeld komt, à la Funny Games. De toon is gezet en het is vanaf dan hopen dat dit op zijn minst wordt vastgehouden. Drew Goddard moet zich met deze film in de regisseursstoel nog bewijzen, maar Joss Whedon, schrijver van het script, heeft al naam gemaakt met de door fans geprezen serie Firefly (met de tenenkrommende vervolgfilm Serenity, die op IMDb naar onbegrijpelijke hoogtes is gestegen) en heeft recentelijk gigantisch succes geboekt met The Avengers. Thor-ster Chris Hemsworth is ook te zien in The Cabin, maar heeft hier vrij weinig materiaal om mee te werken. De rest van de cast is relatief onbekend, op een verrassende cameo van Sigourney Weaver na.

De plot is hetzelfde als honderden andere: een stel stereotypes gaan naar een blokhut in de bossen – compleet met de stop bij een benzinestation met enge eigenaar – om vervolgens ten prooi te vallen aan een stel zombies. Het kwaad is hier arbitrair, wanneer duidelijk wordt dat de werknemers uit de openingsscène voor een bedrijf werken die dit soort scenario's op poten zet, waarbij de slachtoffers ervoor 'kiezen' hoe zij aan hun einde komen. Hun interactie met verschillende objecten in de blokhut kan weer verschillende monsters oproepen. Het oplezen van een Latijns gedicht zorgt er in dit geval voor dat de ondode bewoners van de hut uit hun graf opstaan. Het bedrijf houdt alles met camera's in de gaten en zorgt ervoor dat alles precies volgens het format van een horrorfilm verloopt. Dit geeft de film een interessante invalshoek en blijft het onduidelijk waar de film uiteindelijk heen zal gaan, helemaal wanneer na een uur het normale format al is uitgespeeld en de werknemers een feestje bouwen rondom alweer een succesvol verloop, terwijl er nog ruim een half uur op de teller staat. Hierna worden alle remmen los gegooid en verliest de film zijn focus.

Je zou een leuk drankspel van de film kunnen maken: wie kan de meeste verwijzingen naar horrorfilms opnoemen? De makers hebben er vast plezier in gehad om zoveel mogelijk te refereren aan klassiekers, maar helaas wordt de film nooit heel grappig (of spannend!) en is nergens ingenieus. Het meest geslaagd is nog wel de kijk op de Japanse horrorfilm, waarbij een stel kleuters erin slaagt om de voor hen zo iconische vrouwelijke geest met de zwarte haren te verslaan en in een kikker op te sluiten. The Cabin in the Woods is een vermakelijke film met hier en daar een geslaagde grap, maar het ontstijgt nooit het genre van de horror, de persiflage, of de combinatie ervan. Alles wat we zien is al een keer eerder gedaan en de film wordt, ondanks een legio aan verwijzingen, nooit meer dan de som der delen.