Papillion (1973) – 8/10

Papillion is gebaseerd op de bestseller van Henri Charrière, de man die naar eigen zeggen onterecht werd veroordeeld voor de moord op een pooier en jarenlang gevangen zat in Frans-Guyana, een Frans overzees departement dat grenst aan Suriname en Brazilië. Tijdens zijn gevangenschap heeft hij meerdere malen geprobeerd te ontsnappen, dat resulteerde in een langere straf. De gebeurtenissen in gelijknamige "autobiografie" kunnen gerust met een korreltje zout worden genomen, maar ze zijn interessant materiaal om er een film over te maken. Charrière was zelf ook betrokken bij het maken van de film. De regie was in handen van Franklin J. Schaffner, die daarvoor verantwoordelijk was voor Planet of the Apes en Patton en na Papillion nog The Boys from Brazil zou maken. Steve McQueen speelt Charrière, die de bijnaam Papillion draagt, wegens de getatoeëerde vlinder op zijn borst. Dustin Hoffman is zijn tegenspeler en hij vertolkt de rol van Louis Dega, een valsemunter met wie hij in gevangenschap bevriend raakt. De twee sluiten al vrij vroeg een verbond waarbij Dega geld verschaft voor het omkopen van het gevangenispersoneel in ruil voor bescherming door Papillion.

Met McQueen en Hoffman heeft de film twee bijzonder sterke acteurs. McQueen zet een sterke Papillion neer die ondanks de onmenselijke toestanden in de gevangenis niet klein te krijgen is. De scènes waarin hij twee jaar lang in een isoleercel zit wegens een gefaalde ontsnappingspoging zijn claustrofobisch en het vereist een goed acteur om de geestelijke en lichamelijke marteling geloofwaardig neer te zetten. Dit is overigens een van de sterkste sequensen in de film met twee mooi geregisseerde droomscènes. Wanneer de twee jaar voorbij zijn is Papillion gesloopt, maar wanneer hij weer opknapt plant hij met Dega alweer een nieuwe ontsnappingspoging. Ontsnappen is vrijwel onmogelijk zonder geld, waarvan je middels goede contacten aan een boot kunt komen. De tweede poging brengt hem verder en hij brengt enige tijd door met een stam, wat mooie maar vrij idyllische scènes oplevert. Hij wordt later door een stel nonnen verraden aan de Franse autoriteiten en is hij weer terug bij af. Vijf jaar isolatie dit keer waarna hij naar een eilandje wordt gestuurd om daar zijn laatste jaren te slijten in een hutje. Daar komt hij Dega weer tegen die inmiddels van het padje af is en tegen zijn varkens praat. Papillion is oud en grijs, maar nog steeds vastberaden om te ontsnappen en als vrij man te leven. Hij maakt een vlot en springt van de rotsen af, de oceaan in en laat zich door de stroming meevoeren naar Venezuela. Hij heeft de laatste jaren van zijn leven daar als vrij man geleefd.

Papillion is het verhaal van een echte doorzetter. Een man die ondanks alles een doel voor ogen heeft en zijn leven vrij wil leven. Zoals in een van zijn dromen duidelijk wordt is zijn ergste misdaad een vergooid leven. Hij doet er alles aan om te ontsnappen en om iets van zijn leven te maken, in tegenstelling tot Dega die zich al vrij snel heeft neergelegd bij zijn gevangenschap. De film is qua opzet eenvoudig, maar weet toch de volle tweeënhalf uur te boeien. Dit komt door de twee sterke prestaties van McQueen en Hoffman en de variatie aan locaties waar het verhaal zich afspeelt. Het is boeiend om iemand een schijnbaar onmogelijke taak te zien uitvoeren. Mensen zijn altijd geïntrigeerd door gevangenissen en het ontsnappen hieruit. Escape from Alcatraz is hier nog zo'n mooi voorbeeld van. De beste film aller tijden volgens de bezoekers van IMDb is tevens een gevangenisfilm.

De film komt uit 1973 maar kent weinig tekenen van ouderdom. Het is nu nog steeds een mooie film om te zien door de goede cinematografie en sterke acteerprestaties. Sterker nog, de film kent een scène met een krokodil en de acteurs McQueen en Hoffman die hier wel heel dichtbij komen. Een scène die vandaag de dag niet op deze manier, zonder special effects en snelle montage, geschoten zou worden. Papillion is een solide avonturenfilm en een inspirerend personage.